GIẤY CHỨNG NHẬN CƠ SỞ ĐỦ ĐIỀU KIỆN AN TOÀN THỰC PHẨM – DOANH NGHIỆP CÓ BẮT BUỘC PHẢI XIN CẤP?
Thời gian gần đây, ta dễ dàng bắt gặp thông tin các doanh nghiệp thực phẩm đã chịu cú sốc lớn khi các thực phẩm tươi sống và bao gói sẵn, nguyên liệu và bao bì,… nhập khẩu để sản xuất, bị kẹt ở các cảng, cửa khẩu không thể thông quan. Mặt khác, sự bùng nổ của mô hình kinh doanh mặt hàng ăn uống, quán cafe vốn được coi là mảnh đất màu mỡ cho nhiều doanh nghiệp/cá nhân, nhưng cũng gặp khó khăn về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm khi Nhà nước kiểm tra đột xuất. Lý do của thực trạng trên là vì Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP (có hiệu lực lần lượt vào ngày 26-27/01/2026 nhưng hiện tại đã tạm ngưng hiệu lực) đã thay đổi toàn bộ thủ tục kiểm tra nhà nước và đăng ký, công bố sản phẩm.
Liệu rằng các cá nhân/doanh nghiệp kinh doanh hiện nay đã thật sự hiểu được tầm quan trọng của vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, được thể hiện qua “Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm”?
Không chỉ dừng lại ở việc xử phạt các cơ sở thiếu chứng nhận điều kiện an toàn, sắp tới đây, Nhà nước có thể trực tiếp quy trách nhiệm cho các cá nhân/doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng ăn uống khi phát hiện sai phạm, buộc ta phải đứng trước hai lựa chọn: Hoặc hiểu rõ về Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, từ đó chuẩn hóa quy trình pháp lý để tiếp tục kinh doanh, hoặc bị thanh kiểm tra và lập tức dừng lại việc kinh doanh?
Trong bài viết hôm nay, LTT & Lawyers sẽ phân tích rõ hơn đến người đọc về loại Giấy chứng nhận này!
1. Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm là gì? Khi nào cần có?
Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (sau đây gọi tắt là “Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm”) là loại giấy chứng nhận nhằm chứng minh doanh nghiệp đó đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết về an toàn và vệ sinh thực phẩm trước khi bắt đầu kinh doanh/sản xuất.
Căn cứ theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm (Hiện đang tạm ngưng hiệu lực) quy định các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bắt buộc phải có Giấy Chứng Nhận Cơ Sở Đủ Điều Kiện An Toàn Thực Phẩm khi hoạt động.
Trừ các cơ sở kinh doanh dưới đây không thuộc diện xin cấp:
a) Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ;
b) Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định;
c) Sơ chế nhỏ lẻ;
d) Kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ;
đ) Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, vi chất dinh dưỡng;
e) Sản xuất, kinh doanh dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm;
g) Nhà hàng trong khách sạn, khu căn hộ du lịch, khu biệt thự du lịch;
h) Bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm;
i) Kinh doanh thức ăn đường phố
2. Cơ quan nào có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm?
Tại Điều 35 Luật An toàn thực phẩm quy định Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ trưởng Bộ Công thương quy định cụ thể thẩm quyền cấp, thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý.
Việc xác định cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm được căn cứ vào lĩnh vực quản lý chuyên ngành, loại sản phẩm thực phẩm, loại hình và tính chất hoạt động của cơ sở, quy mô hoạt động cũng như phạm vi quản lý theo địa bàn hành chính. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong từng lĩnh vực sẽ trực tiếp thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận theo quy định.
Hiện nay, các cơ quan có thẩm quyền được phân công quản lý bao gồm: Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương. Ngoài ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đều được nộp về Sở An toàn thực phẩm theo quy định chuyên ngành và quy định phân cấp. TP.HCM là địa phương đầu tiên ở Việt Nam có Sở An toàn thực phẩm.
3. Thời hạn của Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm
- Thời hạn tối đa của Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm là 3 năm kể từ ngày được cấp. Trong thời gian giấy chứng nhận còn hiệu lực, các cơ quan quản lý có thẩm quyền của nhà nước có thể tiến hành các cuộc kiểm tra định kỳ và/hoặc kiểm tra đột xuất
- Đối với việc cấp lại Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm: doanh nghiệp cần thực hiện cấp lại trước 06 tháng tính đến ngày Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hết hạn.
4. Tại sao doanh nghiệp kinh doanh cần thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm?
- Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đóng vai trò là “giấy thông hành” cho các cơ sở kinh doanh thực phẩm, là bước đầu để đưa sản phẩm ra thị trường: Theo Luật An toàn thực phẩm và Nghị định 46, Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm là bắt buộc đối với hầu hết các mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm (trừ một số trường hợp đặc thù tại khoản 1 Điều 17 Nghị định 46). Việc doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật giúp giảm thiểu rủi ro bị xử phạt do thiếu giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, từ đó gây tổn hại cả về tiền bạc và danh tiếng doanh nghiệp
- Tránh rủi ro pháp lý khi Cơ quan nhà nước kiểm tra đột xuất: Theo Điều 18 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP quy định mức phạt tiền:
- Từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh dịch vụ ăn uống mà không có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực
- Từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà không có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực
Thời gian gần đây, Bộ Y tế đang xem xét phương án tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP cho đến khi Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn thực phẩm chính thức có hiệu lực. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp đặt ra câu hỏi: trong giai đoạn hiện tại, có nên thực hiện thủ tục xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hay chờ quy định mới?
Trên thực tế, việc trì hoãn có thể làm tăng rủi ro. Khi quy định mới có hiệu lực, hồ sơ dễ bị dồn ứ do nhiều doanh nghiệp nộp cùng lúc, trong khi nhân sự cơ quan nhà nước không đủ để xử lý, thẩm định số lượng lớn hồ sơ trong cùng thời điểm. Điều này có thể dẫn đến chậm giải quyết, khiến giấy chứng nhận cũ đã hết hạn nhưng chưa được cấp mới, làm phát sinh nguy cơ bị xử phạt. Trong khi đó, Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn lên đến 03 năm, nên việc chủ động thực hiện thủ tục theo quy định hiện hành là giải pháp hợp lý để đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn.
Từ góc độ thực tiễn, LTT & Lawyers khuyến nghị doanh nghiệp nên cân nhắc nộp hồ sơ sớm, đồng thời xây dựng lộ trình cập nhật phù hợp để vừa đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành, vừa hạn chế phát sinh thủ tục và chi phí trong giai đoạn chuyển tiếp.