ĐĂNG KÝ QUYỀN TÁC GIẢ – LÁ CHẮN PHÁP LÝ GIÚP BẢO VỆ BẢN QUYỀN SÁNG TÁC
Bạn là người viết ra tác phẩm, nhưng người khác lại đứng tên tác giả? Tài liệu thuộc sở hữu của bạn nhưng lại xuất hiện trên những trang mạng điện tử có tính phí? Tác phẩm của bạn bị đối thủ “copy” y hệt bộ nhận diện từ màu sắc đến hình vẽ minh họa?
Hiện nay, thực trạng vi phạm bản quyền tác phẩm ngày càng phổ biến, tinh vi, đặc biệt trong môi trường số với sự bùng nổ của mạng xã hội và trang tin tổng hợp,… Không dừng lại ở vi phạm bản quyền, nhiều tác phẩm còn trực tiếp bị cắt xén nội dung, làm sai lệch thông tin, gây ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, cá nhân nắm bản quyền, đồng thời gây ra phản ứng tiêu cực trong xã hội. Trong xu hướng toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ, ý thức về bảo vệ bản quyền sáng tác của các tác giả đối với “đứa con tinh thần” là vô cùng cần thiết, đặc biệt thể hiện ở việc Đăng ký quyền tác giả.
Bài viết của LTT sẽ giúp các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả cập nhật quy định pháp lý một cách cụ thể về thủ tục Đăng ký quyền tác giả trong quá trình bảo vệ sáng tác của mình.
1. Thực trạng báo động về vi phạm bản quyền – Nỗi lo của người cầm bút
Theo nguồn tin từ Báo Lâm Đồng điện tử, có tới 80% các hành vi vi phạm bản quyền hiện nay diễn ra trên các nền tảng số. Chỉ trong năm 2024, ước tính Việt Nam có đến 15,5 triệu người thường xuyên truy cập vào các trang web lậu, đưa quốc gia vào nhóm ba nước có tỷ lệ vi phạm bản quyền cao nhất khu vực. Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã đưa ra số liệu về các lĩnh vực bị xâm phạm nhiều nhất, gồm âm nhạc và bản ghi âm, ghi hình (76,9%), điện ảnh (71,6%) và xuất bản (50,7%).
Thực tế, bạn tưởng tượng mình dành hàng tháng trời để viết một cuốn sách, một kịch bản phim hay thiết kế một bộ nhận diện thương hiệu, nhưng chỉ sau một đêm, tác phẩm đó xuất hiện tràn lan trên mạng dưới tên một người khác, hay bị phát tán công khai trên các trang mạng điện tử và rao bán với giá rẻ mạt?
Lúc này, phải chăng tác giả cần có hành động đăng ký bản quyền để bảo vệ “đứa con tinh thần” mà mình đã đầu tư công sức, thời gian, chi phí, đặc biệt bảo vệ cho những giá trị sáng tạo mà bản thân theo đuổi? Câu trả lời là rất cần thiết!
2. Góc nhìn pháp lý về “đăng ký quyền tác giả”
Tại khoản 1 Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ (Luật SHTT) quy định “đăng ký quyền tác giả” là việc tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả nộp hồ sơ cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để ghi nhận các thông tin về tác giả, tác phẩm, chủ sở hữu quyền tác giả. Trong đó, các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm các tác phẩm sáng tạo như: tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, kiến trúc,… hay các sản phẩm của trí tuệ dễ bị sao chép như: bài giảng, chương trình máy tính, tác phẩm điện ảnh,…
Tại khoản 1 Điều 6 Luật SHTT quy định, quyền tác giả phát sinh “kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký”.
Theo quy định pháp luật hiện hành, thủ tục đăng ký bản quyền hay quyền tác giả tại Cục Bản quyền tác giả không phải là yêu cầu bắt buộc. Song, việc thực hiện thủ tục đăng ký bản quyền sẽ mang lại nhiều lợi ích cho tác giả.
3. Thủ tục cần thiết khi thực hiện đăng ký quyền tác giả
a. Hồ sơ cần chuẩn bị khi đăng ký quyền tác giả
Căn cứ theo khoản 2 Điều 50 Luật SHTT quy định về hồ sơ đăng ký quyền tác giả, bao gồm:
(i) Tờ khai đăng ký quyền tác giả;
(ii) Bản sao tác phẩm đăng ký quyền tác giả;
(iii) Giấy ủy quyền, nếu người nộp hồ sơ là người được ủy quyền;
(iv) Tài liệu chứng minh là chủ sở hữu quyền do tự sáng tác hoặc do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo, được thừa kế, được chuyển giao quyền;
(v) Văn bản đồng ý của các đồng tác giả trong trường hợp tác phẩm có đồng tác giả;
(vi) Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu trong trường hợp quyền tác giả thuộc sở hữu chung.
*Lưu ý: Tờ khai phải do tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả ký tên hoặc điểm chỉ, trừ trường hợp không có khả năng về thể chất để ký tên hoặc điểm chỉ. Mặt khác, đối với tài liệu (iii), (iv), (v), (vi) phải được thực hiện bằng tiếng Việt, trường hợp làm bằng ngôn ngữ khác thì phải dịch ra tiếng Việt. Hiện nay, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có quy định Mẫu tờ khai đăng ký quyền tác giả để các tác giả có thể tham khảo sử dụng.
b. Thẩm quyền giải quyết
– Thẩm quyền giải quyết: Cơ quan quản lý Nhà nước về quyền tác giả – cụ thể là Cục Bản quyền tác giả – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (khoản 1 Điều 51 Luật SHTT)
– Địa điểm tiếp nhận hồ sơ đăng ký: Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả có thể (i) trực tiếp hoặc (ii) ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác nộp đồng thời hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả (GCN ĐKQTG) theo 02 hình thức:
- Nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện hồ sơ (bản gốc) đến Cục Bản quyền tác giả hoặc điểm tiếp nhận hồ sơ của Cục Bản quyền tác giả tại TP.HCM.
- Nộp trực tuyến hồ sơ (bản mềm) qua Cổng dịch vụ công trực tuyến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về lĩnh vực quyền tác giả.
(https://dichvucong.gov.vn/p/home/dvc-trang-chu.html)
Trong trường hợp từ chối cấp GCN ĐKQTG, cơ quan quản lý Nhà nước về quyền tác giả sẽ thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người nộp hồ sơ.
*Lưu ý: Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả là cá nhân, tổ chức Việt Nam, cá nhân nước ngoài thường trú tại Việt Nam, tổ chức nước ngoài có trụ sở, văn phòng đại diện hoặc chi nhánh tại Việt Nam sẽ nộp hồ sơ cấp GCN ĐKQTG trực tiếp hoặc thông qua đại diện hợp pháp tại Việt Nam.
4. Tại sao tác giả, chủ sở hữu tác phẩm nên thực hiện đăng ký bản quyền?
Việc thực hiện đăng ký quyền tác giả sẽ giúp tác giả, chủ sở hữu tác phẩm:
- Khẳng định quyền sở hữu đối với tác phẩm của mình.
- Giảm thiểu rủi ro về việc tác phẩm bị sao chép, chỉnh sửa, xuyên tạc, hay nội dung tác phẩm bị lợi dụng vì mục đích thu lợi nhuận bất hợp pháp.
- Căn cứ pháp lý vững chắc để bảo vệ quyền lợi của tác giả trong trường hợp có tranh chấp.
- Giữ gìn và tôn vinh giá trị sáng tạo đích thực của mỗi tác phẩm.
Việc đăng ký quyền tác giả không chỉ đơn thuần là thủ tục hành chính, mà đóng vai trò như một lá chắn pháp lý vững chắc để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả trước mọi hành vi xâm phạm hay tranh chấp đối với tác phẩm. Hậu quả của vi phạm bản quyền không chỉ dừng lại ở việc thất thoát tài chính của cá nhân, tổ chức, mà còn làm mất động lực sáng tạo của những “người cầm bút” chân chính, luôn nghiêm túc và có sự đầu tư vào sản phẩm sáng tạo của mình. Theo đó, GCN ĐKQTG chính là bằng chứng khách quan giúp khẳng định quyền đối với tác phẩm, tạo nền tảng cho sự phát triển lành mạnh, công bằng của thị trường. Từ đó, giúp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của tác giả và độc giả. Để tối ưu hóa quy trình và đảm bảo an toàn pháp lý tuyệt đối, các cá nhân, tổ chức nên lựa chọn đồng hành cùng các đơn vị có chuyên môn để được tư vấn/soạn thảo/rà soát chuẩn hóa mọi hồ sơ, từ việc chuẩn bị tài liệu đến các thủ tục đăng ký với cơ quan có thẩm quyền.
Để nhận tư vấn chi tiết về nội dung này, quý khách vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:
| Hotline: 028.6270.7278 Email: csbd@lttlawyers.com
TRỤ SỞ CHÍNH (+84) 28 6270 7278 – Lầu 3, 185 Đường Cô Bắc, Phường Cô Giang, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. |