PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY TRONG DOANH NGHIỆP: CHI PHÍ TUÂN THỦ HAY KHOẢN ĐẦU TƯ CHO SỰ AN TOÀN?

Chi phí đầu tư cho công tác phòng cháy, chữa cháy thường không lớn nếu đặt trong tổng thể chi phí vận hành và quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, việc chưa thực sự quan tâm đúng mức đến an toàn cháy nổ hoặc xây dựng hồ sơ mang tính hình thức có thể khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi xảy ra sự cố hoặc trong quá trình thanh tra, kiểm tra, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. 

Thực tế cho thấy, các sự cố cháy nổ đã từng xảy ra tại nhiều loại hình công trình như nhà xưởng, tòa nhà chung cư, công trình xây dựng, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ăn uống, may mặc và nhiều lĩnh vực khác. Một số doanh nghiệp vẫn cho rằng việc đầu tư hệ thống và trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy chuyên dụng chưa thực sự cần thiết. Tuy nhiên, việc chủ động trang bị các giải pháp an toàn phù hợp không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn góp phần bảo vệ con người, tài sản và duy trì hoạt động ổn định, bền vững cho doanh nghiệp trong dài hạn. 

Thời gian vừa qua, Công an Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch về việc kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật đối với gần 13000 tổ chức, cá nhân kinh doanh trên địa bàn. Hoạt động này nhằm siết chặt quản lý nhà nước về ANTT, đồng thời hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. 

1. Những điểm “cốt lõi” về PCCC doanh nghiệp cần lưu ý đối với cơ sở kinh doanh 

“Bẫy” thuê mặt bằng chưa nghiệm thu PCCC  

Hiện nay, nhiều chủ doanh nghiệp khi thuê văn phòng, tòa nhà hoặc mặt bằng kinh doanh chỉ chú trọng đến giá cả, vị trí mà quên mất việc kiểm tra xem tòa nhà đó đã được thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC hay chưa. Điều này dẫn đến việc khi cơ quan chức năng kiểm tra, nếu cơ sở kinh doanh chưa được nghiệm thu PCCC, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động, gây thiệt hại về mặt chi phí, vận hành và uy tín với khách hàng.  

Hồ sơ quản lý phòng cháy chữa cháy mang tính hình thức, thiếu tính thực tế 

Nhiều chủ doanh nghiệp lầm tưởng chỉ cần lắp vài chiếc bình chữa cháy, niêm yết vài nội quy đơn giản về phòng chống cháy nổ là xong, nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy. Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định Hồ sơ về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở phải có các văn bản, tài liệu sau: 

• Phiếu thông tin của cơ sở theo mẫu; 

• Nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;  

• Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế hoặc văn bản thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy và chữa cháy; 

• Quyết định thành lập Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở; 

• Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở;  

• Biên bản tự kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy của cơ sở; 

• Giấy Chứng nhận bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối với cơ sở phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc; 

• Văn bản thể hiện việc phân công người thực hiện kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở (nếu có) 

• … 

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp đã chuẩn bị hồ sơ PCCC nhưng chưa rà soát tính đầy đủ, tính cập nhật hoặc mức độ phù hợp với hoạt động thực tế của cơ sở. Việc định kỳ kiểm tra và hoàn thiện hồ sơ không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và bảo đảm môi trường làm việc an toàn cho người lao động. 

2. Cá nhân, doanh nghiệp sẽ bị phạt như thế nào nếu không tuân thủ về phòng cháy, chữa cháy?  

Hiện nay, nhằm khắc phục những bất cập trong chế tài xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 106/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/7/2025) với một số quy định đáng lưu ý như sau: 

• Phạt tiền từ 6 – 8 triệu đồng: đối với hành vi không phân công người thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy có dưới 20 người thường xuyên làm việc; 

• Phạt tiền từ 6 – 8 triệu đồng: đối với hành vi không ban hành hoặc không niêm yết nội quy, biển báo, biển cấm, biển chỉ dẫn về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; 

• Phạt tiền từ 30 – 40 triệu đồng: đối với hành vi không trang bị, lắp đặt hệ thống báo cháy, chữa cháy.  

Lưu ý: Mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm. Trường hợp tổ chức thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân.  

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng mức xử phạt vi phạm hành chính nêu trên thường không phải là chi phí lớn nhất phát sinh khi xảy ra sự cố cháy nổ. Trên thực tế, rủi ro cháy nổ có thể kéo theo nhiều tổn thất khác như gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh, hư hỏng tài sản, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, uy tín thương hiệu và các nghĩa vụ bồi thường (nếu có). Vì vậy, việc đầu tư và duy trì các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn là biện pháp quản trị rủi ro cần thiết, giúp doanh nghiệp bảo vệ tài sản, con người và bảo đảm hoạt động ổn định, bền vững trong dài hạn. 

Có thể nói Nghị định 106/2025/NĐ-CP ra đời không chỉ góp phần tăng cường tính răn đe khi mức xử phạt được điều chỉnh tăng cao so với trước đây, mà còn buộc các cơ sở, doanh nghiệp, hộ gia đình cần chủ động tuân thủ, bổ sung các hồ sơ, phương tiện PCCC theo quy định thay vì chấp nhận vi phạm với tâm lý “nộp phạt cho xong”. Để quy trình kiểm tra diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần rà soát lại: 

• Hồ sơ pháp lý & ANTT: Giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện về ANTT (đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện) 

• Hồ sơ và hạ tầng PCCC: Phương án cứu nạn cứu hộ, văn bản thẩm duyệt/nghiệm thu PCCC, nhật ký bảo dưỡng thiết bị,… 

• Nhân sự phụ trách PCCC: Hồ sơ NLĐ thực hiện nhiệm vụ PCCC tại cơ sở, phương án huấn luyện nghiệp vụ PCCC cho nhân viên rõ ràng. 

3. Đề xuất phòng ngừa rủi ro từ LTT & Lawyers 

Thay vì xem PCCC là một thủ tục hành chính, doanh nghiệp nên nhìn nhận đây là một “lớp bảo vệ” quan trọng cho người lao động, tài sản và hoạt động kinh doanh. Giá trị lớn nhất của việc tuân thủ PCCC không nằm ở việc tránh bị xử phạt mà ở khả năng phòng ngừa rủi ro và bảo đảm an toàn cho doanh nghiệp trong dài hạn. LTT & Lawyers đưa ra một số giải pháp hỗ trợ như sau: 

• Hỗ trợ tra cứu danh sách: Xác định nhanh chóng cơ sở kinh doanh của chủ doanh nghiệp có nằm trong danh sách 12.649 đơn vị dự kiến kiểm tra hay không. 

• Rà soát & Hoàn thiện hồ sơ PCCC: Kiểm tra tính pháp lý của toàn bộ hệ thống tài liệu, hồ sơ, hóa đơn chứng từ, hồ sơ PCCC hiện có tại doanh nghiệp; đồng thời tư vấn giải pháp PCCC, thực hiện xin giấy phép PCCC, hoàn thiện và bổ sung các tài liệu còn thiếu theo quy định pháp luật.  

• Tư vấn khắc phục thực trạng: Đánh giá rủi ro trực tiếp tại cơ sở kinh doanh và cung cấp giải pháp tối ưu nhằm cải thiện và giảm thiểu rủi ro sai phạm.  

Liên hệ ngay với LTT & Lawyers qua Inbox hoặc Hotline để được tư vấn chi tiết và nhận Checklist hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ kiểm tra PCCC!